| |
 |
| |
|
A PISSLE STÒRDJA |
|
Au af dar lusérnar hoachebene hòmda sa gelebet laüt in
dar zait vorma hatt ògeheft auz'schraiba soi stòrdja;
ditza bissbars sichar, umbrómm ma hatt gevuntet tòkkn
vo altn övandarn un vil òndars alts geplèttra o.
Di immigratzióng von Zimbarn però hatt earst ògeheft
ummenùm 's djar 1200, benn 's soinda zuargerift laüt
vo dar Bavièra un vo nan drai teldarn vo Tirol, boda ò
hòm geheft rautn di earde un machan au di earstn
mase.
|
|
|
|
Dise earstn haüsar hàttmase augemacht pin
sistèma "Blockbau", nützante
hültzarne travan un dékhante 's tach pit
lèrchprettla gehaltet vo dikhn khnottn.
Darnò soinan zuargerift naüge famìldje un
darnò soinan gebortet hèrta mearar lusérnar
hattma palle genützt naüge haüsar un
màchantese
au dise hattma genützt
hèrta mearar khnottn un hèrta mindar holtz.
Umbrómm 's hatta gevelt gèlt un sònt in lònt,
hatts gètt bintsche smaltàrate haüsar fin
tortemìtt di djardar 1800. Difàtti basda in dar
sèll zait hatt
karatteritzàrt das méaraste di lusérnar haüsar,
soins pròpio gest di starchan
maurn augemacht nützante schümmane groase
khnottn nèt lugàrt.
Di mearstn haüser hòm gehatt drai piòne, dar
sèll gòntz attùntar genützt as be stal un zo lega
drinn geplèttra un dar sèll gòntz attóbar, di tetsch,
zo lega drinn höbe un geèssa. Gelebet hattma
tortemìtt, in earst piòno, boda vil vert hatt
augevüart
a stiage (auszalt von haus), boda au is khennt
gemacht nützante schümmane ausgemèkkate khnottn.
|
 |
|
|
|
|
DAR HAUSMUSÈO "HAUS
VON PRÜKK" |
|
 |
Zoa zo boróata in hausmusèo "Haus von
Prükk" ista an eartn khennt hergerichtet
an alts haus, bóda no hatt gehatt alls,
basda au hatt gemacht a djüsts zimbars
haus von earstn djardar 1800. Dar Kulturinstitut
hatt dartònt zo lassa bidar herrichtn ditza
haus, boda sa is gest nò zo létzrase hèrta
mearar. Tüanante ditza soinda nèt khennt
hergerichtet di maurn allùmma; vil meara hattma
ausgerichtet alle di khòmmarn asó as besa soin
gebest in ar bòtta, légante drinn ploas
söttas geplèttra, boma in altn zaitn hatt gehatt
drinn in zimbarn haüsarn.
|
|
|
'S "Haus von Prükk", bódase vinnt tortemìtt
in altn hertz von lònt kan Pill, is difàtti a gehaüs
augemacht vo zboa tòkkn pit drai un viar
piòne.
Das sèll haus attóber parìrt z'soina au khennt gemacht
durònte dar earst metà von 1800 in zboa tòkkn: An
earstn hattma augerichtet in untar un in earst piòno.
Biane djar darnò 's haus is khennt ausgebeatart
gébanten pròpio da sèll forma, boma no sek haüt.
|
| |
|
|
| |
|
Di ùantzegen arbatn gemacht speatar, boma no sait guat
zo darkhénna,
hòm ausgebèkslt a drai hültzarne tòkkn attar
tetsch pit söttane gemacht vo khnottn (in earstn djardar
von 1900) un
's hültzarne tach pit nan plècharn tach
darnò in pöas vaür von djar 1911.
|
| |
|
Ma khennt nèt da djüst data, benn 's ista
au khennt gemacht das untar haus. Haüt gloabetma,
ke 's mucht sa soin khennt gemacht durònte dar
earst metà von djardar 1700; studjàrante aus di
arkìve makma khön sichar, ke ditza haus in di
lestn djardar von 1800 vo aussant hatts
ausgeschauget asó as be 's is denna bidar khennt
hergerichtet.
|
 |
|
|
Est das "Haus von Prükk"
mage helvan haltn
lente 's bissan von lònt vo dar soi stòrdja: A musèo
von traditzióngen von laüt, ma boll o a sait, boda
di stördjela vo nar bòtta mang aulem vo naügom un
bosa mang khemmen getrakk
vürsnen in làbegen summarnècht, asó as be
vor zaitn.
Assar nützt meara informatióngen oder böllt khemmen z'sega 's haus, schràibetas odar laütetas ò:
Centro Documentazione Luserna
Via Trento 6
38040 Luserna (TN)
Telefon: (0039) 0464-789638
Mail: turismo@lusern.it
|
| |
|
|
| |
|
